ملا محمد مهدى بن على نقى شريف

161

زاد المسافرين ( فارسى )

اگر تب صفراوى يا دموى باشد ، با شيرهء تخم خيار و تخم كاسنى و اگر حرارت غالب باشد ، با قرص كافورى و در بلغمى و تبهايى كه مركب باشد ، با قرص زرشك اصغر و قرص ورد صغير و شيرهء تخم خرفه و كاسنى و رازيانه و بدون اين شيره‌ها و قرصها نيز مناسب است . و بالجمله اين شربت در جميع تبها بعد از روز بيستم به انحاى مختلفهء هر مزاج و هر شخص به تجربه رسيده است . و در اواخر تبهاى مركبه ، و مثروديطوس و ترياق فاروق مناسب است و مخدرات كه در ربع مذكور شد در كهنگى و ساير نوبه‌ها در جايى كه تب لازم نباشد ، نافع است . و هرگاه با حرارت مزاج باشد ، حبّ الشفاء و اگر بدون حرارت مزاج باشد ، فلونيا و برشعثا نافع است . و به انواع نوبه‌هاى كهنه اين سفوفى كه ناقص نام كرده‌ام بسيار نافع است و به تجربه رسيده است . صفت سفوف ناقص اين است : پوست خشخاش ، يك مثقال ؛ فلفل سياه شش دانه با هم نرم كوبيده سه بخش نمايند و در سه روز ، هر روز يك بخش را طرف صبح با گلاب بجوشانند و صاف نموده ، نيمگرم بنوشند . اما تب وبائى : سابقا مذكور شد كه يكى از اسباب تبهاى عفونى ، هواى وبائى است كه به استنشاق از راه مسامات به اخلاط مىرسد و متعفن مىشود و يا تعفنى است كه عارض هوا شود به سببى از اسباب ارضيه ، مثل بخارات رديه كه از زمين متصاعد مىشود يا غير از اين امورى كه منشأ عفونت هوا مىشود . و از جملهء علامات و با اين است كه حيواناتى كه ذكاء و فهمى دارند ، مثل لك‌لك و پرستوك كه از آشيانه‌هاى خود هرچند تخم گذاشته باشند و جوجه برآورده باشند ، مىگريزند . و حيواناتى كه از زمين عفونت‌دار متولد مىشوند ، مثل وزغ بسيار مىشوند و حيواناتى كه در زمين مىباشند ، مثل موش و غيره